طبق اظهار طبيب من ، سى نفر غير معتاد را بكشد . من كه مطمئن بودم اين خان پير كه برايش احترام بسيار قائل بودم با مصرف بىحدوحصر ترياك در مدتى كوتاه به ديار عدم خواهد رفت ، از طبيب خود خواستم وى را از اين كار منصرف كند . پس از اولين خوش‌وبشها از من پرسيد آيا دكتر حضور دارد ؟ و پس از آنكه شنيد دكتر فعلا در هندوستان به خدمت مشغول است ، در جوابم خنده‌كنان گفت : « متأسفم ، خيلى دلم مىخواست نشانش بدهم كه اطباى اروپائى ، هرچند در معالجهء شلها و كورها معجز مىكنند ، باز پيغمبر نيستند ؛ ده سال قبل پيش‌بينى كرد كه اگر ترياك را ترك نكنم مىميرم ، خوب از وقتى كه او مرگ عاجل مرا پيش‌بينى كرد نه تنها مقدار ترياكم را كم نكرده‌ام بلكه آن را به چهار برابر رسانده‌ام و حالا هم هشتاد سال دارم و به همان اندازه كه در اين سن و سال مىتوان بود شاداب و نيرومند هستم ! » در ضمن گفتن اين كلمات قوطيى از جيب خود بيرون كشيد و تعداد زيادى حب در دهان گذاشت و ريشخندكنان فرياد برآورد : « كاش آن رفيق دكترم اينجا بود ! » مورد ديگرى را شرح مىدهم كه خود شاهد آن بودم . مجتهد حاجى ملا صادق يكى از دوستان و طرفداران من به صد و پانزده سالگى قمرى و حدود يك‌صد و يازده‌سالگى شمسى رسيد ، در مدت زيادى از عمرش روزانه چهارگران ترياك خورده بود و در اين اواخر به قدرى كم‌غذا مىخورد كه زندگى خود را تنها مديون ترياك مىدانست . درست يك سال پيش از مرگش او را ديدم كه با وقار تمام و بدون خميدگى پشت بر مجلسى رياست مىكرد ؛ وى هنوز داراى آن‌قدر از قواى دماغى بود كه با من به بحثى پرشور بپردازد و امتيازات اسلام را برشمارد . پس از همهء اين حرفها دربارهء ترياك به شرط آنكه در آن از مصرف مقدارى معتدل تجاوز نشود و همچنين راجع به قهوه چنين مىتوان گفت و رأى داد : اگر هم سم باشد سمى است كه به آهستگى بسيار تأثير خود را مىگذارد . ترياك كشيدن به‌طور حتم و قطع داراى عواقب وخيمى است و اين زيان بدان جهت بيشتر است كه دود و بخار آن نه با قليان كه مقدارى از مواد شبه قليا را در آب نگاه مىدارد ، بلكه با چپقهاى كوتاه تركى كشيده مىشود . اين كار در ايران كمتر از عثمانى شيوع دارد و چون اخلاق عمومى چنين كارى را طرد كرده است به صورت استثنا و در حال اختفاى كامل بدان مىپردازند . پس از مدتى كوتاه در ترياك‌كشها علائم تخدير مزمن ظاهر مىشود : گونه‌هاى گود افتاده ، چشمان خيرهء بىحالت ، زردى كاه مانند صورت ، راه رفتن لرزان ، بىخوابى و بىاشتهائى ، تنبلى قواى دماغى ، پريشان فكرى و سرانجام تيرگى واقعى نيروى عقلانى . كسانى كه مىخواهند انتحار كنند ترياك را به عنوان سم مهلك به كار مىبرند . مانند تمام اقوامى كه به سرنوشت محتوم معتقدند نزد ايرانيان